Sabit bir otomasyon her seferinde aynı adımları aynı sırayla yapar: form gelince şu alanları kopyala, şu e-postayı gönder. Ajan tabanlı bir iş akışı ise bir yapay zekâ ajanına bir hedef verir ve birinin koyduğu sınırlar içinde adımları, araçları ve sırayı ajanın seçmesine izin verir. Bu esneklik hem işin özü hem de riskin kaynağıdır. Bu sayfa bir iş akışını neyin ajan tabanlı yaptığını, çoğu ekibin zaten çalıştırdığı otomasyondan nasıl ayrıldığını ve ajan gerçek iş yaparken kimsenin kontrolü kaybetmemesi için insan kararlarının nereye ait olduğunu anlatıyor.
Bir iş akışını ajan tabanlı yapan nedir
Adımlardan en az biri önceden bir insan tarafından yazılmak yerine çalışma anında bir model tarafından belirleniyorsa iş akışı ajan tabanlıdır. Pratikte bu, ajanın şunları yapması demektir:
- durumu, yani bir e-postayı, bir belgeyi ya da bir talebi okuyup bunun ne tür bir iş olduğuna karar vermek;
- hangi araçları hangi sırayla çağıracağını seçmek;
- kimsenin kural yazmadığı durumları hedef üzerinden akıl yürüterek ele almak;
- ara sonuçlarını kendisi kontrol etmek ve bir şey ters görünce yeniden denemek.
Ajanın kendisi; model, araçları ve talimatlarından oluşur. Bunu yapay zekâ ajanı nedir yazısı anlatıyor. İş akışı ise onu çevreleyen her şeydir: aldığı hedef, içinde çalıştığı sınırlar, durup sorması gereken noktalar ve yaptıklarının kaydı.
Sabit otomasyon ve ajan tabanlı iş akışı karşılaştırması
| Soru | Sabit otomasyon | Ajan tabanlı iş akışı |
|---|---|---|
| Bir sonraki adıma kim karar verir | Önceden yazılmış bir kural | Çalışma anında ajan |
| Beklenmedik girdi | Hata verir ya da varsayılan yola girer | Ajan bunun üzerine akıl yürütür, bazen yanlış |
| Öngörülebilirlik | Aynı girdi, aynı adımlar | Aynı girdi farklı adımlara yol açabilir |
| Başarısızlık nasıl görünür | Bir hata, genellikle gürültülü | Makul görünen ama yanlış bir sonuç, çoğu zaman sessiz |
| Nasıl test edilir | Kurallar test edilir | Sonuçlar kabul ölçütlerine göre, tekrar tekrar test edilir |
| Neyi incelersiniz | Bir şey bozulunca kayıtları | Sonuçları ve adımların izini, düzenli olarak |
En önemli satır, başarısızlığın nasıl göründüğüdür. Betik tabanlı otomasyon gürültülü bozulur. Ajan ise bitmiş gibi görünen bir şey üretme eğilimindedir. Ajan tabanlı iş akışlarının yalnızca hata uyarılarına değil, yazılı kabul ölçütlerine ve okunabilir bir kayda ihtiyaç duymasının nedeni budur.
Bir anahtar değil, bir yelpaze
İşe yarayan iş akışlarının pek azı tamamen ajan tabanlıdır. Çoğu bir aralığın bir yerinde durur:
- Betik tabanlı, tek adımda ajan. Gelen bir belgeyi sınıflandırmak ya da özet taslağı çıkarmak gibi tek bir adımın modele devredildiği sabit bir hat. Kontrolü kolaydır; ajan güzergâhı değiştiremez.
- Sabit bir araç setiyle ajan planlı. Ajan, tanımlı bir hedefe ulaşmak için onaylı araçlardan oluşan küçük bir setten adım seçer. Bugün iş değerinin çoğu buradadır.
- Görev devriyle ajan planlı. Ajan başka ajanlar başlatabilir ya da sonraya iş planlayabilir. Güçlüdür ve sınırların en çok önem taşıdığı yerdir.
İşi gören en alt düzeyi seçin. Kuralı yazabiliyorsanız kuralı yazın: betikli bir adım, aynı seçimi her seferinde bir modelin yapmasından daha ucuz, daha hızlı ve denetimi daha kolaydır. Ajanlar, girdinin kurallara sığmayacak kadar değiştiği yerde yerini hak eder; bir sonraki sorgunun bir öncekinin bulduğuna bağlı olduğu ajan tabanlı arama buna iyi bir örnektir.
İyi tanımlanmış bir ajan tabanlı iş akışının parçaları
Hangi aracı kullanırsanız kullanın, bir ajanın güvenle çalıştırabileceği iş akışının parçaları aynıdır:
- Hedef: adım listesi olarak değil, ulaşılacak sonuç olarak ifade edilir.
- Kapsam: işin hangi verilere, sistemlere ve klasörlere dokunabileceği.
- Kabul ölçütleri: herkesin işin bittiğini ve doğru olduğunu nasıl anlayacağı. Bkz. ajan başlamadan önce kabul ölçütlerini yazın.
- Sınırlar: süre, araç çağrısı ve harcama limitleri; böylece kafası karışan bir ajan döngüye girmek yerine durur.
- Karar noktaları: bir insanı bekleyen eylemler.
- Kayıt: her adım, kaynak ve karar; inceleyenlerin okuyabileceği bir yerde.
GoCux bu parçaları bir iş emrinde toplar. Her iş için tek bir iş emri açılır; içinde hedef, dokunabileceği kapsam ve kabul ölçütleri bulunur, bunlara ek olarak bir proje, bir veri sınıflandırması ve çalışma süresi ile araç çağrısı sınırları tanımlanır. Araç çağrısı sınırını sıfır yaparsanız ajan hiçbir araç çağıramaz. İş emri dört durumdan geçer: kuyrukta, çalışıyor, karar bekliyor ve tamamlandı; bir insan kararı beklenirken sonraki hiçbir adım başlamaz. Her adım gerçekleştiği anda iş emrinin kaydına düşer; sonuç, kaynakları ve kararlar bir arada durur. Ayrıntılar Görev sayfasında.
İnsan kararları nereye aittir
Yaygın hata, onayı ya her yerde ya da hiçbir yerde istemektir. Her adımı onaya bağlarsanız insanlar okumadan tıklar; hiçbirini bağlamazsanız ilk kötü eylem, birinin ilk kez baktığı an olur. Kararları, geri alınması zor ya da kurumun dışına çıkan sonuçları olan eylemlere koyun:
- ekip dışındaki kişilere bir şey göndermek;
- veriyi silmek ya da üzerine yazmak;
- dosya ya da kayıt dışa aktarmak;
- sonradan, kimse başında yokken çalışacak bir iş planlamak;
- birinin adına canlı bir oturumda işlem yapmak;
- ajanın kendi talimatlarını değiştirmek;
- başka bir ajanı işe koşmak.
GoCux'un kullandığı liste budur: bu yedi sonuç doğuran eylem sınıfı ekipten birinin kararını bekler; geri kalan bütün işler, koyduğunuz sınırlar içinde araya girmeden ilerler. Her sınıfın gerekçesi bir insanı bekleyen yedi eylem sınıfı yazısında, genel politika ise yönetişim sayfasında.
Kararın nasıl sunulduğu, nerede istendiği kadar önemlidir. İyi bir karar noktası, ajanın yapmak istediği eylemin özetini değil, kendisini kelimesi kelimesine gösterir. Yalnızca o denemeyi kapsar ve eylem gerçekten çalışırken yeniden kontrol edilir. Bir ret de kayda geçer ve işi bekletmeye devam eder; ajanın aynı sonuca başka bir yoldan ulaşmasına izin vermez. Ajan işini kimin onaylayabileceğine önceden karar verin; talebi yazan kişi her zaman doğru onaylayıcı değildir.
İki insan kararı da tek tek adımların dışında durur: sonunda sonucu kabul ölçütlerine göre kabul etmek ve her şeyi tek seferde durdurabilmek. GoCux'ta iş, görünür kredilerle ve günlük bir tavanla çalışır; tavana ulaşınca durur ve bunu açıkça söyler. Tek bir durdurma kontrolü yeni işi ve dışarıya etki eden her şeyi keser; yeniden başlatmak ise bilinçli ve kimin yaptığı kayda geçen bir adımdır. Bunlar, bir ajan yanlış davranana kadar sıkıcı görünen özelliklerdir.
İlk ajan tabanlı iş akışınızı tasarlamak
Bir örnek: ortak bir klasörde duran tedarikçi sözleşmelerindeki değişikliklerin haftalık incelemesi.
| Adım | Kim yapar | Neden |
|---|---|---|
| Geçen haftadan beri değişen sözleşmeleri bulmak | Betik | Bir kural yapabilir; takdir gerekmez |
| Her değişikliği önceki sürümle karşılaştırıp özetlemek | Ajan | İfadeler değişkendir; okumak gerekir |
| Ödeme, sorumluluk ya da fesih maddelerindeki değişiklikleri işaretlemek | Ajan, maddeyi alıntılayarak | Takdir gerektirir ama alıntıyla kontrol edilebilir |
| Sözleşme sahibine not taslağı yazmak | Ajan | Taslak kaldıkça riski düşüktür |
| Notu göndermek | İnsan onaylar | Ekibin dışına çıkar ve geri almak zordur |
| Haftalık özeti kabul etmek | İnsan | Kabul ölçütlerine göre kontrol eder |
Kurmadan önce kontrol edin:
- Ajanın adımlarından herhangi birini sabit bir kural yapabilir mi? Onları betiğe taşıyın.
- Hedef, başka birinin de uygulayabileceği kabul ölçütleriyle birlikte sonuç olarak yazılmış mı?
- Kapsam ile süre, araç çağrısı ve harcama sınırları yazıya dökülmüş mü?
- Sonuç doğuran her eylem duruyor mu ve duraklama eylemin kendisini gösteriyor mu?
- Bir ret kayda geçiyor ve o deneme için kesin mi?
- İnceleyen biri her adımı, kaynağı ve kararı tek bir yerde okuyabiliyor mu?
- Her şeyin nasıl durdurulacağını bilen biri var mı ve yeniden başlatmaya kimin yetkisi olduğu belli mi?
Bu iş akışını çalışma alanınıza taşıyın.
Kapsamı belirleyin. Kanıtları inceleyin. Gereken adımları onaylayın.