Klasik arama her seferinde tek bir sorguyu yanıtlar. Yazarsınız, bir liste gelir, sonra ne yapacağınıza siz karar verirsiniz. Ajan tabanlı arama bu döngüyü bir yapay zekâ ajanına devreder: ajan soruyu aramalara böler, gelenleri okur, neyin eksik kaldığını belirler, yeniden arar ve sonunda kaynaklarıyla birlikte bir yanıt yazar. Operasyon ve iş ekipleri için cazibesi açıktır; araştırmanın sıkıcı kısmı tam olarak bu döngüdür. Riskler daha az görünürdür ve çoğu, eskiden sizin verdiğiniz kararları artık ajanın vermesinden doğar. Bu sayfa ajan tabanlı aramanın nasıl çalıştığını, tek seferlik aramadan farkını ve bir ajanın sizin adınıza arama yapmasına izin vermeden önce ekibin neye karar vermesi gerektiğini anlatıyor.
Tek seferlik arama ve ajan tabanlı arama yan yana
| Konu | Tek seferlik arama | Ajan tabanlı arama |
|---|---|---|
| Sorguları kim yazar | Bir insan, tek tek | Ajan; soru başına birkaç tane, öğrendikçe yeniden yazarak |
| Ne döner | Bağlantı ya da pasaj listesi | Kaynak gösterilmiş bir yanıt ya da çıktı |
| Kaynakları kim okur | İnsan | Ajan, ardından tercihen bir inceleyen |
| Ne zaman durur | İnsan yeterli bulduğunda | Ajan soruyu yanıtlanmış saydığında ya da bir sınıra ulaşıldığında |
| Tipik hata | İnsan bir sonucu gözden kaçırır | Ajan konudan kayar, erken durur ya da yanlış okuduğu bir şeye atıf yapar |
| Maliyet | Tek sorgu | Soru başına çok sayıda sorgu ve sayfa okuması |
Hiçbiri genel olarak daha iyi değildir. Tam olarak ne aradığınızı biliyorsanız tek bir arama daha hızlı, daha ucuz ve kontrolü daha kolaydır. Ajan tabanlı arama; soru birkaç parçadan oluştuğunda, doğru terimler başta belli olmadığında ya da yanıtın pek çok kaynaktan derlenmesi gerektiğinde maliyetini hak eder.
Döngü adım adım
Hangi adla anılırsa anılsın, ajan tabanlı arama sistemlerinin çoğu aynı kalıbı izler:
- Planlama. Ajan soruyu yeniden ifade eder ve alt sorulara böler. “Tedarikçilerimizden hangileri bu yıl ödeme koşullarını değiştirdi?” sorusu; tedarikçi listesine, bu tür değişikliklerin duyurulduğu yerlere ve neyin değişiklik sayılacağının tanımına dönüşür.
- Arama. Her alt soru için, çoğu zaman farklı ifadelerle, dillerde ya da filtrelerle sorgular gönderir.
- Okuma. En umut verici sonuçları açar ve soruyla ilgili pasajları çıkarır. Maliyetin de değerin de büyük kısmı buradadır: yalnızca kısa özetlerle yanıt vermek için malzeme fazla cılızdır.
- Değerlendirme ve düzeltme. Elindekini planın gerektirdiğiyle karşılaştırır. Boşluklar yeni sorgulara, çelişkiler daha iyi bir kaynak aramaya, belgelerde karşılaştığı yeni terimler de başta yazamayacağı aramalara yol açar.
- Durma. Alt sorular karşılandığında, aramaya devam etmek yeni bir şey katmadığında ya da süre, adım veya maliyet sınırına ulaşıldığında biter.
- Kaynak gösterme. Yanıtı yazar, her iddiayı geldiği pasaja bağlar; bulamadıklarını da listelemesi gerekir.
Ajan tabanlı aramayı hazır bir sorgu listesini tek seferde çalıştırmaktan ayıran, düzeltme adımıdır. Ajan okudukça alanın sözcük dağarcığını öğrenir; önceden hazırlanmış bir sorgu listesinin asla ulaşamayacağı belgeleri bu yüzden bulabilir. Bu döngüyü geniş sorularda uzun süre koşan sistemler genellikle derin araştırma adıyla sunulur; işleyiş aynıdır, yalnızca ölçek farklıdır.
Neyde iyi, neyde değil
Ajan tabanlı arama çok parçalı sorularda, sözcük dağarcığının yol boyunca öğrenilmesi gereken yabancı alanlarda, dağınık kaynaklardan liste çıkarmada ve bir iddiayı birkaç bağımsız sayfayla sınamada iyi çalışır.
Doğru bilginin kaynağı zaten biliniyorsa uygun değildir; o sistemi doğrudan sorgulayın. Yanıtın eksiksiz olması ve bunun kanıtlanması gerekiyorsa da uygun değildir; çünkü bir arama döngüsü hiçbir şeyin kaçmadığını asla kanıtlayamaz. Soru aslında kaynakların çözemeyeceği bir takdir meselesiyse yine işe yaramaz. Malzeme oturum açma ekranlarının arkasında ya da ajanın açma yetkisi olmayan sistemlerde duruyorsa da zorlanır. Bir sayfanın bağlantısı, o sayfanın girişini aşma izni değildir.
Ajan tabanlı arama nerede yoldan çıkar
- Sorunun kayması. Her düzeltme soruyu biraz kaydırır. Bir düzine adım sonra ajan, sorduğunuz sorunun komşusunu yanıtlıyor olabilir.
- Erken durmak. Ajan ilk sayfada makul bir yanıt bulur ve işi bitmiş sayar. Duyarlılık sorunları akıcı bir özetin içinde görünmez.
- Geç durmak. Sınır yoksa meraklı bir ajan okumaya, fatura da büyümeye devam eder.
- Zayıf kaynaklar. Ajan bir forum iletisini, eskimiş bir kopyayı ya da yapay zekâ yanıtlarını etkilemek için yazılmış bir sayfayı birincil kaynakla eşit tutar.
- Tutmayan atıflar. Gerçek bir sayfayı gösteren ama cümlenin iddia ettiğini söylemeyen bir dipnot. Üretilmiş bir bağlantı, biri doğrulayana kadar kanıt değildir; ayakta duran atıflar bu konuyu açıyor.
- Sessiz boşluklar. Yanıtı olmayan alt sorular, açık olarak raporlanmak yerine nihai metinden kaybolur.
Bir arama aracının bu döngüyü ne kadar iyi desteklediğini nasıl ölçeceğinizi ajan aramasında duyarlılık ve doğruluk yazısı anlatıyor.
Ajan aramaya başlamadan önce ekibin karar vermesi gerekenler
Bu başarısızlıkların çoğu sonradan kontrol ederek değil, ilk sorgudan önce verilen kararlarla önlenir. Beş şeyi yazıya dökün:
- Sabitlenmiş soru. Soru iş sırasında değişirse bu, eski planın sessizce genişlemesi değil, yeni bir plandır. Gerekçesi değişen soru yeni bir plan ister yazısında.
- Yanıt verebilecek kaynaklar. Alan adlarından ya da koleksiyonlardan oluşan bir izin listesi; en azından dışlananların listesi. Bkz. bir soruyu hangi kaynakların yanıtlayabileceğine karar vermek.
- Bütçe ve durma kuralı. En fazla adım, süre ya da harcama; ayrıca her alt soru için “karşılandı” sözünün ne anlama geldiği.
- Kanıt biçimi. Her iddia için alıntılanan pasaj, sayfa adresi ve erişim tarihi.
- Boşluklara ne olacağı. Yanıtlanamayan alt sorular atılmaz, açık olarak listelenir.
GoCux'ta bu kararlar bir araştırma planı biçimini alır: soru, sıralı adımlar ve bir kaynak izin listesi. Plan taslak olarak kaydedilir ve herhangi bir şey çalışmadan önce onaylanması gerekir; çalıştırma onaylananın ötesine geçemez, boş bırakılmış bir izin listesi de hiçbir kaynağa izin vermez. Bir alıntıyla desteklenen bulgular, hiçbir kaynağın yanıtlamadığı sorulardan ayrı tutulur; böylece bir boşluk açık soru olarak görünür kalır. GoCux açık webde kendisi arama yapmaz. Bilgi arama tek bir projenin kendi dokümanları içinde yanıt verir; web malzemesi ise yetkilendirilmiş bir tarama ya da dışa aktarma adımıyla, özgün sayfa adresini ve alındığı tarihi taşıyarak içeri girer.
Yeniden kullanabileceğiniz bir talimat ve inceleme listesi
Ajan başlamadan önce ona kısa, yazılı bir talimat verin. Örnek:
Soru: Ekteki listede yer alan on iki tedarikçiden hangileri son on iki ayda ödeme koşullarında değişiklik duyurdu? Kaynaklar: yalnızca tedarikçilerin kendi web siteleri ve resmî ticaret sicili. Her tedarikçi değişti, değişmedi ya da bulunamadı olarak işaretlendiğinde veya kırk aramadan sonra dur. Her değişiklik için ilgili pasajı alıntıla, sayfa adresini ve erişim tarihini ver. Kaynağı olmayan tedarikçileri bulunamadı olarak listele.
Yanıt geldiğinde şu sorularla inceleyin:
- Yanıt, sorunun komşusunu değil, yazıldığı hâliyle soruyu karşılıyor mu?
- Ajan izin verilen kaynakların içinde kaldı mı?
- Rastgele seçtiğiniz üç atıflı pasajı açtığınızda, iddia edilen cümleyi her birinde bulabiliyor musunuz?
- Yanıtlanamayan kısımlar sessizce eksik bırakılmak yerine açık olarak listelenmiş mi?
- Koşu belirtilmiş bir nedenle mi durdu: kapsam, yeni bilgi kalmaması ya da bütçe?
Aramanın daha uzun, çok adımlı ajan işine nasıl oturduğunu görmek için ajan tabanlı iş akışları sayfasıyla devam edin.
Bu iş akışını çalışma alanınıza taşıyın.
Kapsamı belirleyin. Kanıtları inceleyin. Gereken adımları onaylayın.